16. Gebakken mannetjes

Er moet iets mis gegaan zijn in mijn jeugd. Ik ben namelijk níet opgevoed met de Gouden Boekjes. 

Deze serie dankt zijn naam aan de gouden rug en heeft titels die ongeveer vijftig jaar oud zijn. Er zijn heruitgaves in de roulatie, maar iedere vorm van herkenning bleef uit. Of ik kan ze me niet meer herinneren. Via Osmo kwam ik in aanraking met ze. Eigenlijk is Osmo (bijna 9) intussen te oud voor deze boekjes die het moeten hebben van de leuke (voorlees)teksten.
Veel van de teksten zijn overigens vertaald door niemand minder dan Annie M.G. Schmidt. De eenvoudige illustraties zijn kleurrijk, ouderwets, maar niet hopeloos. Anders was Sjoerd van den Broek vast de uitdaging niet aangegaan een paar Gouden Boekjesverhalen te verfilmen. Samen met vier Orkateracteurs zette hij de papieren versie om in toneelscripts, door Kees van Kooten verteld. Eigenlijk is door het bewegend beeldgebruik tekst bijna overbodig geworden. De tekst die Van Kooten voordraagt komt, volgens mij, in grote lijnen overeen met de oorspronkelijke vertaling. Hoewel ik dat niet in alle gevallen kon controleren, omdat Osmo van de zeven verhalen er twee in boekvorm heeft.

De titels waar het om gaat zijn: De gele taxi, Hans Worst, De kleine indiaan, Pietepaf het circushondje, Vier brandweermannetjes, Christoffel en de Columbus en Wim is weg. Ik vind dat het bij elk verhaal gelukt is om het ouderwetse te behouden. Het moderne zit hem in de presentatie. De begintune van ieder verhaal is hip. Je ziet vier regenjasdragende mannen die haast hebben. Ze komen aan bij vier verschillende deuren die alle uitkomen in één ruimte. Daar ontdoen ze zich van de regenjassen, knipt het licht aan en ligt er in hun begroeting een zekere verrastheid, die Osmo niet ontgaat. `Ze zien elkaar pas omdat het licht aangaat, hé? En het zijn niet vier huizen, maar één grote ruimte. Dat zien ze ook nu pas.'

Ik weet eigenlijk niet wat hij leuker vindt, de intro van deze Gebakken mannetjes, die iedere keer wordt herhaald of de zeven verhalen zelf. Nadat ik hem heb gevraagd welk verhaal zijn favoriet is antwoordt hij, zonder te twijfelen; `De gele taxi. Of,' en hier komt twijfel toch om de hoek zetten `eh... De vijf brandweermannetjes.'

Het ontgaat hem dat de filmmaker bij gebrek aan genoeg acteurs een aangepaste versie geeft van deze titel, die oorspronkelijk inderdaad doorgaat als Vijf brandweermannetjes. Als argument draagt hij aan dat hij de boekjes zelf heeft. Opvallend genoeg wordt niet het verlangen bij hem aangewakkerd de andere vijf te wilen aanschaffen. Het blijven kennelijk twee gescheiden werelden, die van boeken en beeld. Zo greep hij, na het zien van de films, ook niet naar de Harry Potteboeken. Helaas, want volgens mij heeft ieder kind wel een Potterboek gelezen, of in elk geval geprobeerd. Hoe voorkom ik dat hij me later verwijt dat er iets helemaal mis is gegaan in zíjn jeugd?
Myrte Gay-Balmaz