28. Over opa's en gekkenhuizen
De vader van mijn ex-partner was al overleden toen Osmo geboren werd. Hij kent daardoor maar één grootvader. Om dat manco enigszins tegemoet te komen, bombardeerde ik de kinderloze zus van mijn moeder (mijn tante dus) tot extra oma. Dat leverde Osmo dan toch mooi vier grootouders op, was mijn redenering.
Maar hij liet zich niet voor de gek houden. De uitzonderlijke positie van die enige mannelijke grootouder ontging hem niet. Opa is, zonder er iets voor te hoeven doen, bijzonderder dan z’n drie oma’s bij elkaar.
De opa uit het boek Mijn opa van Helen Eikenaar is bijzonder omdat hij juist veel moeite doet. Hij is namelijk de opvoeder van de ik-persoon, Jonas, die hem introduceert met de woorden: `Mijn vader, ik bedoel mijn opa, was mijn vader, moeder, opa en oma tegelijk.’
Jonas’ echte vader is overleden in de kolenmijn. Dat geeft al aan wanneer dit verhaal zich afspeelt. Ergens vroeger. Een tweede hint is de behandelwijze die moeder ondergaat in Huize Zonneweelde. Deze psychiatrische kliniek wordt door opa en Jonas omgedoopt tot het Verschrikkelijke Huis van het Lijden. Heel begrijpelijk, want hun is de toegang ontzegd, nadat artsen vonden dat moeder er alleen maar meer van in de war raakte. Heel ouderwets. Uit eigen ervaring kan ik zeggen dat klinieken als deze er juist naar streven familie tijdens de behandeling contact te laten onderhouden.
In dit geval leidt het tot de missie moeder te gaan bevrijden, om haar genezingsproces thuis voort te zetten. We lezen uitgebreid over alle voorbereidingen die worden getroffen en over de bizarre ontsnapping.
Het verhaal houdt Osmo’s aandacht het hele verhaal door vast. Dat is mede te danken aan de kunstgreep plotseling een soort kaboutertje een rol te laten meespelen. Daardoor krijgt het boek echter een sprookjeselement waardoor iedere gelijkenis met de recente realiteit nog meer vervaagt.
Die keuze verbaast me een beetje. Uitgeverij Tobi Vroegh wil immers een brug slaan tussen psychiatrie en maatschappij. Is er opzettelijk gekozen voor een andere realiteit omdat het een kinderboek betreft? Onnodig en een gemiste kans, vind ik. Natuurlijk bega je als ouder vaak de fout de werkelijkheid mooier te willen maken dan het is. Maar kinderen van de doelgroep - 9 jaar en ouder - winnen er niet bij door ze voor de gek te houden.
Myrte Gay-Balmaz
@
