Juryverslag Gouden Uil jeugdliteratuurprijs 2008
Juryleden:
Mirjam Noorduijn
Jelle Van Riet (voorzitster)
Barbara Rottiers
Aagje Swinnen
Bart Vanegeren
De jury van De Gouden Uil Jeugdliteratuurprijs 2008 is bijzonder hoopvol gestemd. Nu de jaaroogst van de Nederlandstalige kinder- en jeugdliteratuur een zó historisch dieptepunt heeft bereikt, kan de curve in de toekomst niet anders dan weer omhoog. De jury vermoedt dat het aantal ongetalenteerde mensen dat per se een kinderboek wil schrijven, stilaan moet zijn uitgeput.
Ziehier een ander lichtpunt: de probleemboeken zijn op hun retour! Het voorbije jaar hadden de personages niet al te veel te lijden onder ziekte, dood en depressie. Ze mochten op vakantie, jawel. Naar Frankrijk, op camping, waar ze een lekke band kregen en hun tent wegwoei. Nieuw en voorspelbaar was ook de resem boeken waarin paragnostische figuren opdoken. Altijd handig als je contact hebt met geesten en aanverwanten, het verleden en de toekomst, maar paranormaal goede boeken heeft het vooralsnog niet opgeleverd.
Maar nogmaals, de jury verwacht veel goeds, want zij ziet..., zij ziet..., zij ziet wel degelijk talent. Mensen met een goeie pen en met schrijflust; mensen die recht hebben op een échte redacteur en een degelijke uitgever. De jury voorspelt dus vuurwerk, zowel uit de hoek van de kanonnen, als uit die van de debutanten. Kortom, een ware revolutie binnen de jeugdliteratuur. Vraag is enkel nog: wanneer zal deze revolutie zich voltrekken? De glazen bol vertoont voorlopig slechts mist.
Hoop put de jury intussen uit haar twaalf titels tellende longlist en de vijf door haar genomineerde boeken, als bij wonder nog gevonden.
De genomineerden de gouden uil jeugdliteratuurprijs 2008
Botjes - Midas Dekkers & Angela de Vrede - Querido
‘Botten zijn leuk', meldt bioloog Midas Dekkers aan het begin van Botjes, om dat vervolgens 100 bladzijden lang instructief, vindingrijk, speels en grappig te bewijzen. In thematisch geordende hoofdstukken beent hij het menselijk lichaam uit, tegelijk de aanschouwelijkheid en de joligheid opvoerend door mens en dier tegen elkaar uit te spelen. Zoals Dekkers schrijft, zo tekent illustratrice Angela de Vrede. Haar werk is vol humor. De tot zwarte lijnvoering beperkte afbeeldingen verluchten de feitelijke werkelijkheid voortreffelijk. Haar werk is duidelijk en vol betekenis en voegt onmiskenbaar iets toe. Botjes zou een waarschuwingssticker op de kaft mee moeten krijgen: ‘Opgelet: dit boek is zo aanstekelijk dat experimenten op argeloze huisdieren niet kunnen uitblijven.'
Dolores - Noëlla Elpers - Van Goor
Het verhaal van de dwerg Dolores, hofnar van Johanna de Waanzinnige, is van een reusachtige rijkdom. Noëlla Elpers schreef tegelijk een sfeervol historisch tableau, een slimme allegorie over verdraagzaamheid én een gedurfde psychologische schets. Via de onvergetelijke Dolores zuigt zij de lezer mee in het starre, stoffige hofleven van het vijftiende-eeuwse Spanje. In één moeite door typeert zij ook het moeizame proces van volwassen worden. Deze indringende en enthousiast vertelde historie verbergt een verhaal van alle tijden, over hoe een outsider zich dankzij humor en onbevangenheid staande tracht te houden in een haar omringende wereld. Pas aan het eind beseft de lezer hoe juist Dolores, een aanminnig brutaaltje, zichzelf 200 bladzijden eerder omschreven heeft: "Mijn hart is te groot voor mijn lichaam. Mijn lichaam is te klein voor mijn hart."
Van mij en van jou - Hans & Monique Hagen en Jan Jutte - Querido
In Van mij en van jou lukken Hans en Monique Hagen een heuse krachttoer: ze dichten erg overtuigend vanuit het standpunt van kinderen, die raden naar de mysteries van het leven van elke dag en ze vervolgens verrassend, ongekunsteld en poëtisch invullen. Luchtige gedichten over bijvoorbeeld zon en maan, vuur en ijs worden afgewisseld met ernstige, licht filosofische versjes over doodgaan en het mogelijke leven daarna. Een hele bundel lang weten de Hagens dezelfde sfeer en toon te bewaren. De geraffineerde spiegeleffecten maken de al bijzondere behandeling van de thema's alleen nog intenser. Jan Jutte weet de sfeer perfect te vangen en vult de gedichten mooi aan met zijn paginavullende fantasierijke aquarelillustraties, die nog ruimte laten voor eigen interpretatie. Gewapende taalkracht. Ontwapenende klasse. Kinderpoëzie bestaat!
Koek koek Vos en Haas - Sylvia Vanden Heede en Thé Tjong-Khing - Lannoo
Sylvia Vanden Heede schenkt prille lezers rijp leesgenot. Met eenlettergrepige woorden en met een minimum aan woordenschat en aan grammaticale complexiteit tovert ze een compleet verhaal en uitbundig taalplezier. De beste fragmenten van de ‘Vos en Haas'-boeken ogen niet alleen geestig en fris, maar raken ook onnadrukkelijk aan Grote Gevoelens als liefde en gemis. Zo ook in Koek koek, het verhaal van een spannende speurtocht die eindigt in een taalvondst. Vanden Heedes opmerkelijke combinatie van eenvoud en diepgang wordt weerspiegeld in de prachtige en onmisbare illustraties van Thé Tjong-Khing, die op zich een fantasieprikkelend beeldverhaal vertellen en het leesproces ook optimaal ondersteunen. Thé Tjong-Khing laat bomen ruisen. ‘Vos en Haas' zijn ongeëvenaard in hun genre. Literatuur voor de eeuwigheid.
Linus - Mieke Versyp, Sabien Clement en Pieter Gaudesaboos - Lannoo
In Linus strandt een verhaal over verlies nu eens niet in tranentrekkend miserabilisme. Een jongetje beademt zijn gestorven oudere broer met zijn fantasie, terwijl zijn in rouw gedompelde moeder als een schim door het huis spookt. Daar waar fantasie en werkelijkheid elkaar afwisselen, variëren ook de taal en de illustraties mee van vol, associatief, beeldend en gedetailleerd naar sober, expressief en vol van emotie. De inventieve aanpak van het heerlijk op elkaar ingespeelde trio Sabien Clement, Pieter Gaudesaboos en Mieke Versyp laten vorm en inhoud perfect samenvallen. Hier geen plaatjes bij praatjes, maar sprekende afbeeldingen: ze klinken hard en toch troostrijk. Linus is een boek om keer op keer te herlezen: het is blijvend verrassend, blijvend intrigerend en vooral blijvend ontroerend.
